indiriniz.com » Akımlar

Terminal İşaretlemeleri

admin — Mon, 20 Apr 2009 22:06:28 +0000

Terminal İşaretlemeleri
Genel Kurallar
Aşağıda bahsedilecek kurallar, tek fazlı, tek fazlı gerilim transformatörlerinden
oluşmuş üç fazlı, müşterek çekirdeği olan üç fazlı veya tek çekirdekli iki fazlı
gerilim transformatörlerine uygulanabilmektedir.
Terminal İşaretlemeleri
Aşağıda resimlerde gösterildiği şekilde uygulanacaktır.
Büyük A, B, C ve N harfleri primer sargıyı, küçük a, b, c ve n harfleri ise sekonder
sargı terminal uçlarını göstermektedir.
A, B ve C harfler tam izoleli uçları, N harfi ise izolasyonu zayıf, topraklanacak izole
ucu belirler.
Açık üçgen (open-delta) bağlantıda ise da ve dn işaretlemeleri kullanılacaktır.

Şekil 23. Gerilim transformatörleri terminal işaretlemeleri

Doğruluk Sınıfı

admin — Tue, 14 Apr 2009 02:23:13 +0000

Doğruluk Sınıfı accuracy class
Bir gerilim transformatöründe, yanılgıların, belirli kullanma koşullarında
belirli sınırlar içinde kaldığını açıklamakta kullanılan bir deyimdir.

IEC 60044-2/1997-02 – Clause 2.1.14

Akım Transformatörlerinde İşaretlemeler 2

admin — Sat, 28 Mar 2009 23:28:38 +0000

Bütün akım transformatörü etiketleri en azından aşağıdaki bilgileri içermelidir;
- Kendisini açıkça belirleyecek şekilde, imalatçının adı veya tescilli markası
- Seri numarası veya tip tanımı, mümkünse her ikisi
- Primer ve sekonder anma akımları örnek; Kn = Ipn / Isn 100/5A gibi
- Anma frekansı örnek; 50Hz gibi
- Çıkış anma gücü ve onunla bağımlı hassasiyet sınıfı
Bunlarla ilgili ilave bilgiler ise,
Örneğin hassasiyet sınıfı, ölçü emniyet faktörü, bunlarla ilgili anma çıkış gücü ile
beraber aşağıdaki gibi,
Örnek: 15VA – Sınıfı: 0.5 FS10 belirtilecek,
ayrıca, akım transformatörünün akım ölçme sahasının genişletilmiş olması halinde;
%120In – %150In veya %200In şeklinde belirtilecektir.
Örnek: 15VA – sınıf:0.5 – FS10 – Ext %150 şeklinde belirtilecektir.
Not: 1
- Anma etiketinde çıkış gücü ve hassasiyet sınıfı ile ilgili çeşitli kombinasyonları
belirtecek bilgiler, örnek: 15VA – sınıf:0.5 / 30VA – sınıf:1.0
ve hatta standard içinde olmayan veriler olması halinde;
örnek: 15VA – sınıf:1.0 / 7VA – sınıf:0.5
gibi bilgiler işaretlenebilir.
Koruma transformatörlerinde ise normal olarak,
Örnek: 30VA – sınıfı:5P 10
örneğinde olduğu gibi, çıkış anma gücü ve bununla ilgili limit faktörlü akımdaki
hassasiyet anma değeri, sonra P harfini takiben limit akım faktörü belirtilecektir.
Ek bilgi kombinasyonlarının belirlenmesi halinde örneğin aşağıdaki şekilde,
15VA – sınıf:0.5 veya 15VA – sınıf:1
30VA – sınıf:1 veya 15VA sınıf:1 ext.%150
30VA sınıf:5P 10 veya 15VA – Sınıf:5P 20
gibi veriler işaretlenebilir.
Not: 2
- Aynı sekonder sargının iki ayrı değerde sınıflandırılmış olması halinde,
15VA – sınıf:0.5 30VA – sınıf:1 gibi de işaretlenebilir.
- Cihazların çalışabileceği en yüksek gerilim (Örnek 1.2 veya 36kV)
- İzolasyon anma seviyeleri (Örnek 70/170kV gibi)
- veya kombine olarak (Örnek: 36/70/170kV gibi)
Bütün anma bilgileri silinmez ve kolayca okunabilecek şekilde yazılmalıdır. Bütün
bunlara ek olarak yer kalmış ise, aşağıdaki bilgilerinde verilmesinde fayda vardır.
- Termik anma akımı, Ith 2.5 katından farklı ise, dinamik anma akımı, Idyn
Örnek: Ith:13kA veya 13/40kA gibi)
- İzolasyon sınıfı A’ dan farklı ise bildirilmelidir.
Eğer, akım transformatöründe çeşitli izolasyon sınıflı malzemeler kullanılması halinde,
bilhassa sargılarda limit ısınmada buna dayanacak izole malzeme sınıfı belirtilmelidir.
- İki sekonder sargının olması halinde, her sargı için ona tekabül eden terminaller belirtilecektir.

Akım Transformatörlerinde İşaretlemeler

admin — Sat, 28 Mar 2009 23:23:22 +0000

Akım transformatörlerinde terminal işaretlemeleri aşağıdaki tanımları içermelidir.
- Sekonder ve primer sargılar
- Eğer sargılar bölümlü ise, bunların belirtilmesi
- Sargı ve sargı bölümlerinin polariteleri
- Var ise orta uçların belirtilmesi
İşaretleme Metodu
İşaretlemeler açıkça belirli ve gerek üzeri gerekse civarı silinmez olacaktır. İşaretlemeler,
aşağıdaki harfleri ayrıca bunlara ait gerekli rakamlarıda taşıyacaklardır.
Harfler blok büyük harf olacaktır.
Kullanılacak İşaretlemeler
Akım transformatörleri terminal işaretlemeleri aşağıdaki gibi olacaktır.

Bir Dönüştürme Oranlı Transformatör

Sekonderi Bir Ara Uçlu Transformatör

Seri Paralel Bağlamak İçin Primeri İki Kısımlı Transformatör

Her Sargısı Ayrı Manyetik Çekirdek Üzerinde, İki Pr Sekonder Sargılı Transformatör

Şekil 7. Akım transformatörleri, primer/sekonder terminalleri işaretlemeleri

Kaynak Alce

Gerilim Transformatörleri

admin — Sat, 28 Mar 2009 21:37:44 +0000

Başkaca belirtilmedikçe, ortam sıcaklığına göre sınıflandırılmada açıklanan işletme
koşullarında çalıştırılan bir gerilim transformatöründe sıcaklık artışları, anma
gerilim yükseltme katsayısı ve buna karşılık olan gerilim uygulama süresi ne olursa
olsun, belirli bir gerilimde ve anma frekansında, anma yükünde veya bu yüklerin
birden çok olması halinde bunların en büyüğüne eşit bir yükte ve 0.8 – 1 arasında
bulunan bir güç katsayısında, Tablo 5‘ de gösterilen sınırları aşmamalıdır.
(Bu özellik bütün gerilim transformatörleri için geçerlidir).
Sıcaklık artış deneyinde gerilim transformatörüne uygulanan gerilimler aşağıdaki
gibi olmalıdır:
- Anma gerilim yükseltme katsayısı ve buna karşılık olan gerilim uygulanma süresi
ne olursa olsun, bütün gerilim transformatörlerine primer anma geriliminin
1.2 katına eşit bir gerilim uygulanmalı, deneye transformatör kararlı sıcaklığa
erişinceye kadar devam edilmeli ve deneyin sonunda Tablo 5’ de gösterilen
değerlerin sağlanıp sağlanamadığına bakılmalıdır.
- Anma gerilim yükseltme katsayısı 30 saniye için 1.5 veya 30 saniye için 1.9 olan
gerilim transformatörlerine, primer anma geriliminin 1.2 katına eşit bir gerilim,
transformatör kararlı sıcaklığa erişinceye kadar uygulanmalı; bundan sonra, anma
gerilim yükselme katsayısına karşılık olan gerilim 30 saniye süre ile uygulanmalı
ve deneyin sonunda sıcaklık artışı Tablo 5’ de gösterilen değeri 10°C’ den çok
aşmamalıdır.
Bu gerilim transformatöründe sıcaklık artışı, deney transformatör soğuk durumda
iken başlanmak ve anma gerilim yükseltma katsayısına karşılık olan gerilim
30 saniye süre ile uygulanmak sureti ile de yapılabilir. Bu koşullarda yapılan
deneyin sonucunda, gerilim transformatörünün sıcaklık artışı, başlangıçtaki
sıcaklığa göre 10°C’ yi geçmemelidir.
- Anma gerilim yükseltme katsayısı 8 saat için 1.9 olan gerilim transformatörlerine,
primer anma geriliminin 1.2 katına eşit bir gerilim, transformatör kararlı sıcaklığa
erişinceye kadar uygulanmalı; bundan sonra anma gerilim yükseltme katsayısına
karşılık olan gerilim 8 saat süre ile uygulanmalı ve deneyin sonunda
transformatördeki sıcaklık artışı Tablo 5’ de verilen değerleri 10°C’ den çok
aşmamalıdır.
Eğer transformatör sargıları termik yük değerli ise, bu transformatör primer anma
geriliminde ve yükü bu termik yüke eşit empedans ve güç faktörlü yüklenmiş ancak,
açık üçgen sargısı yüksüz olarak tekrar test edilir.
Gerilim transformatöründe yükü sipesifik olan birden fazla se
konder sargının
bulunması durumunda sıcaklık artışı deneyi, bu termik yükle yüklü ve yükün
anma güç katsayısında yüklenerek her bir sargı için ayrı ayrı yapılır.
Test sargı sıcaklıkları kararlı sıcaklığa erişinceye kadar ( en son iki ölçüm arası
sıcaklık farkı 1°C’ ye eşit veya küçük olduğunda) devam eder.
Bu tür bir transformatöre ait örnek test adımları Tablo 6’ da verilmiştir.

Gerilim Transformatörleri (IEC 60044-2/1997–02 Clause 5.4)

Tablo 6.. Tek kutuplu artık gerilim sargılı bir gerilim transformatörüne ait, örnek test adımları.
- Deniz seviyesine göre 1000m’ nin üzerinde bulunan bir yükseltide çalışması öngörülen,
ancak deneyleri 1000m’ nin altında yapılan ölçü transformatörlerinin sıcaklık artış
sınırları çalışma yerinin 1000m’ nin üzerindeki her 100m yüksekliği için,
- yağlı ölçü transformatörlerinde % 0.4
- kuru ölçü transformatörlerinde % 0.5
oranında küçültülmelidir.
- Sargıların sıcaklık artışları, sargının kendi yalıtkanının, içine daldırılmış bulunduğu
yalıtkan ortamın en düşük yalıtım seviyesi ile sınırlanmıştır.
Yalıtkanlar için sınıflarına göre kabul edilebilecek sıcaklık artışı sınırları Tablo 5’ de
gösterilmiştir.
- Ölçü transformatörü bir yağ genleşme kabı ile donatılmışsa ve yağın üzerinde asal bir
gaz bulunuyorsa veya,
rt
TestNoAşırı GerilimDeneySekonder SargıAçık Üçgen SargıÖlçme NoktalarıSıcaklık FaktörüSüresiCosb=0.8Cosb=0.8Aışı °C11.2 UnSıcaklık artışımax.klasgücüYüksüzPrimerSargı13.4sabit olana kadar150VASekonderSargı17.5Açık Üçgen Sargı13.521.0 UnSıcaklık artışıTermik YükYüksüzPrimerSargı22.1sabit olana kadar350VASekonderSargı28.0Açık Üçgen Sargı22.531.9 Un8hmax.klasgücüTermik YükPrimerSargı28.4150VA400VASekonderSargı38.6Açık Üçgen Sargı40.5
- Ölçü transformatörü hava sızdırmayacak (hermetik) biçimde kapalı ise, kazanın üst
kısmındaki yağın sıcaklık artışı 55°C’ yi aşmamalıdır.
Yukarıdaki düzenlerin hiçbirinin bulunmadığı durumlarda, kazanın üst kısmındaki yağın
sıcaklık artışı 50°C’ yi aşmamalıdır.
Sargılarla veya yalıtkanlarla temasta olan veya bunların çok yakınında bulunan manyetik
devrenin ve diğer metal kısımlarının yüzeylerinde ölçülen sıcaklık artışları, sargılar veya
yalıtkanlar için Tablo 5’ de verilen değerleri aşmamalıdır.

Kaynak: Alce Elektrik

Nötrü Empedans Üzerinden Topraklanmış Şebeke

admin — Sat, 28 Mar 2009 21:06:54 +0000

Nötrün bir veya birkaç noktadan toprakla toprakla kısa devrede bu akımı sınırlamak üzere,
empedans ile topraklanmış şebekedir.Akım Transformatörleri (IEC 60044-1/1996-12 – Clause 2.1.20)
Gerilim Transformatörleri (IEC 60044-2/1997-02 – Clause 2.1.22)

Kaynak: Alce Elektrik

Nötrü Yalıtılmış Şebeke

admin — Sat, 28 Mar 2009 21:01:08 +0000

Nötr noktasının, çok büyük empedanslı koruma, ölçü ve işaretleme aygıtları üzerinden
yapılmış topraklamalar dışında, toprakla istenerek yapılmış hiçbir bağlantısı
bulunmayan bir şebekedir.

Akım Transformatörleri (IEC 60044-1/1996-12 – Clause 2.1.18)
Gerilim Transformatörleri (IEC 60044-2/1997-02 – Clause 2.1.20)

Kaynak: Alce Elektrik

En Yüksek Şebeke Gerilimi

admin — Sat, 28 Mar 2009 20:58:23 +0000

Normal işletme koşullarında, şebekenin faz iletkenleri arasında herhangi bir anda ve
şebekenin herhangi bir noktasında (arızalar ve önemli yüklerin ani olarak devreden
çıkması hallerindeki geçici gerilim değişmeleri hariç) meydana gelebilen gerilimin
en büyük etken değeridir.

Akım Transformatörleri (IEC 60044-1/1996-12 – Clause 2.1.16)
Gerilim Transformatörleri (IEC 60044-2/1997-02 – Clause 2.1.18)

Kaynak :Alce Elektrik

Standard Akımlar

admin — Sat, 28 Mar 2009 20:42:35 +0000

50 veya 60Hz için belirlenmiş standard akım değerleri;
1 – 2 – 5 – 10 – 12.5 – 15 – 20 – 25 – 30 – 40 – 50 – 60 – 75 – 80 A
ve bunların on katları veya ondalıklarıdır.
Akım transformatörlerinde sekonder akımlar;
1 – 2 – 5 veya 10A
değerlerinden biri olmalıdır. Üçgen bağlı akım transformatörlerinde ise, yukarıda
verilen sekonder akımların √3’ e bölünmüş değerleri alınmalıdır.